The Kama Sutra of Vatsyayana

वात्स्यायन का कामसूत्र

वैशिकं

Back to Kamasutra Menu Page

लाभविशेषाः

६.५.१> गम्यबाहुल्ये बहु प्रतिदिनं च लभमाना नएकं प्रतिगृह्णीयात्//

६.५.२> देशं कालं स्थितिम् आत्मनो गुणान् सौभाग्यं चअन्याभ्यो न्यूनअतिरिक्ततां चअवेक्ष्य रजन्याम् अर्थं स्थापयेत्//

६.५.३> गम्ये दूतांश् च प्रयोजयेत्/ तत्प्रतिबद्धांश् च स्वयं प्रहिणुयात्//

६.५.४> द्विस् त्रिश् चतुर् इति लाभाअतिशयग्रहअर्थम् एकस्यअपि गच्छेत्/ परिग्रहं च चरेत्//

६.५.५> गम्ययौगपद्ये तु लाभसाम्ये यद् द्रव्यअर्थिनी स्यात् तद् दायिनि विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.६> अप्रत्यादेयत्वात् सर्वकार्याणां तन्मूलत्वाद् धिरण्यद इति वात्स्यायनः//

६.५.७> सुवर्णरजतताम्रकांस्यलोहभाण्डौपस्करआस्तरणप्रावरणवास् ओविशेषगन्धद्रव्यकटुकभाण्डघृततैलधान्यपशुजातीनां पूर्वपूर्वतो विशेषः/

६.५.८> यत् तत्र साम्याद् वा द्रव्यसाम्ये मित्रवाक्याद् अतिपातित्वाद् आयतितो गम्यगुणतः प्रीतितश् च विशेषः//

६.५.९> रागित्यागिनोस् त्यागिनि विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.१०> शक्यो हि रागिणि त्याग आधातुम्//

६.५.११> लुब्धो +अपि हि रक्तस् त्यजति न तु त्यागी निर्बन्धाद् रज्यत इति वात्स्यायनः//

६.५.१२> तत्रअपि धनवदधनवतोर् धनवति विशेषः/ त्यागिप्रयोजनकर्त्रोः प्रयोजनकर्तरि विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.१३> प्रयोजनकर्ता सकृत् कृत्वा कृतिनम् आत्मानं मन्यते त्यागी पुनर् अतीतं नअपेक्षत इति वात्स्यायनः//

६.५.१४> तत्रअप्य् आत्ययिकतो विशेषः/

६.५.१५> कृतज्ञत्यागिनोस् त्यागिनि विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.१६> चिरम् आराधितो +अपि त्यागी व्यलीकम् एकम् उपलभ्य प्रतिगणिकया वा मिथ्यादूषितः श्रमम् अतीतं नअपेक्षते/

६.५.१७> प्रायेण हि तेजस्विन ऋजवो +अनादृताश् च त्यागिनो भवन्ति/

६.५.१८> कृतज्ञस् तु पूर्वश्रमअपेक्षी न सहसा विरज्यते/ परीक्षितशीलत्वाच् च न मिथ्या दूष्यत इति वात्स्यायनः//

६.५.१९> तत्रअप्य् आयतितो विशेषः//

६.५.२०> मित्रवचनअर्थआगमयोर् अर्थआगमे विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.२१> सो +अपि ह्य् अर्थआगमो भविता/ मित्रं तु सकृद् वाक्ये प्रतिहते कलुषितं स्याद् इति वात्स्यायनः//

६.५.२२> तत्रअप्य् अतिपाततो विशेषः//

६.५.२३> तत्र कार्यसंदर्शनेन मित्रम् अनुनीय श्वोभूते वचनम् अस्त्व् इति ततो +अतिपातिनम् अर्थं प्रतिगृह्णीयात्//

६.५.२४> अर्थआगमअनर्थप्रतीघातयोर् अर्थआगमे विशेषः प्रत्यक्ष इत्य् आचार्याः//

६.५.२५> अर्थः परिमितअवच्छेदः, अनर्थः पुनः सकृत्प्रसृतो न ज्ञायते क्वअवतिष्ठत इति वात्स्यायनः//

६.५.२६> तत्रअपि गुरुलाघवकृतो विशेषः//

६.५.२७> एतेनअर्थसंशयाद् अनर्थप्रतीकारे विशेषो व्याख्यातः//

६.५.२८> देवकुलतडागआरामाणाम् करणम्, स्थलीनाम् अग्निचैत्यानां निबन्धनम्, गोसहस्राणां पात्रअन्तरितं ब्राह्मणेभ्यो दानम्, देवतानां पूजाउपहारप्रवर्तनम्, तद्व्ययसहिष्णोर् वा धनस्य परिग्रहणम् इत्य् उत्तमगणिकानां लाभअतिशयः//

६.५.२९> सार्वअङ्गिको +अलंकारयोगो गृहस्यौदारस्य करणम्/ महार्हैर् भाण्डैः परिचारकैश् च गृहपरिच्छदस्यौज्ज्वलतैति रूपआजीवानां लाभाअतिशयः//

६.५.३०> नित्यं शुक्लम् आच्छादनम् अपक्षुधम् अन्नपानं नित्यं सौगन्धिकेन ताम्बूलेन च योगः सहिरण्यभागम् अलंकरणम् इति कुम्भदासीनां लाभअतिशयः//

६.५.३१> एतेन प्रदेशेन मध्यमअधमानाम् अपि लाभअतिशयान् सर्वासाम् एव योजयेद् इत्य् आचार्याः//

६.५.३२> देशकालविभवसामर्थ्यअनुरागलोकप्रवृत्तिवशाद् अनियतलाभआदियमवृत्तिर् इति वात्स्यायनः//

६.५.३३> गम्यम् अन्यतो निवारयितुकामा सक्तम् अन्यस्याम् अपहर्तुकामा वा अन्यां वा लाभतो वियुयुक्षमाणअगम्यसंसर्गाद् आत्मनः स्थानं वृद्धिम् आयतिम् अभिगम्यतां च मन्यमाना अनर्थप्रतीकारे वा साहायम् एनं कारयितुकामा सक्तस्य वा अन्यस्य व्यलीकअर्थिनी पूर्वौपकारम् अकृतम् इव पश्यन्ती केवल प्रीत्यर्थिनी वा कल्याणबुद्धेर् अल्पम् अपि लाभं प्रतिगृह्णीयात्//

६.५.३४> आयत्यर्थिनी तु तम् आश्रित्य चअनर्थं प्रतिचिकीर्षन्ती नैव प्रतिगृह्णीयात्//

६.५.३५> त्यक्ष्याम्य् एनम् अन्यतः प्रतिसंधास्यामि, गमिष्यति दारैर् योक्ष्यते नाशयिष्यत्य् अनर्थान्, अङ्कुशभूत उत्तरअध्यक्षो +अस्यआगमिष्यति स्वामी पिता वा, स्थानभ्रंशो वाअस्य भविष्यति चलचित्तश् चैति मन्यमाना तदात्वे तस्माल् लाभम् इच्छेत्//

६.५.३६> प्रतिज्ञातम् ईश्वरेण प्रतिग्रहं लप्स्यते अधिकरणं स्थानं वा प्राप्स्यति वृत्तिकालो +अस्य वा आसन्नः वाहनम् अस्या गमिष्यति स्थलपत्त्रं वा सस्यम् अस्य पक्ष्यते कृतम् अस्मिन् न नश्यति नित्यम् अविसंवादको वाइत्य् आयत्याम् इच्छेत्/ परिग्रहकल्पं वाआचरेत्// भवन्ति चअत्र श्लोकाः---

६.५.३७कख> कृच्छ्रअधिगतवित्तांश् च राजवल्लभनिष्ठुरान्/

६.५.३७गघ> आयात्यां च तदात्वे च दूराद् एव विवर्जयेत्//

६.५.३८कख> अनर्थो वर्जने येषां गमने +अभ्युदयस् तथा/

६.५.३८गघ> प्रयत्नेनअपि तान् गृह्य सअपदेशम् उपक्रमेत्//

६.५.३९कख> प्रसन्ना ये प्रयच्छन्ति स्वल्पे +अप्य् अगणितं वसु/

६.५.३९गघ> स्थूललक्षान् महोत्साहांस् तान् गच्छेत् स्वैर् अपि व्ययैः//